|
|
Kültür Şokunu Atlatmak İçin Tüyolar, Füsun Saka, Hürriyet, 17.04.2007
Türkiye'den yurt dışına okumaya giden bir çok öğrenci için yeni bir
ülkeye uyum sağlamak biraz zor oluyor hatta denilebilir ki, uyum
sağlamak ciddi bir çaba gerektiriyor.
Neredeyse tamamen farklı olan gelenekler ve dolayısıyla yaşam biçimi,
zaten ülkesinden binlerce kilometre uzakta, özlem içinde olan insanları
zorlayabiliyor. Türk toplumunda bir çok öğrencinin rüyalarını süsleyen
ABD'de okumak, meslek sahibi olmak ve tabii ki yaşamak, sürekli olarak
gündemdeki yerini koruyor.
Ancak, Mezun Group Türkiye Genel Müdürü Kıvanç Açıkgöz'e göre; yeni bir
dünyanın kapılarını araladıktan sonra oradaki yaşama uyum sağlamak
sanıldığı kadar kolay değil. Çünkü, o ülkeye adımınızı attığınız andan
itibaren, yeni dünyada karşınıza çıkacak olan farklı gelenekler ve
davranış kalıpları karşısında şaşkına dönmemek ve sendelememek mümkün
değil. Sosyal bilimciler bu duruma, "Kültür şoku" adını veriyor. Kültür
şoku tam olarak, bir insanın yeni bir kültürde yaşamaya verdiği tepki
olarak açıklanabilir. Amerika'da yaşam ve eğitim konusunda en kapsamlı
bilgiyi sunan mezun.com yetkilileri bu konuda önemli uyarılarda
bulunuyor.
ABD ve kültür şoku
Alışmış olduğunuz iklim, yemek, örf ve adetler, yasa ve kurallar, dil,
sosyal değerler gibi birçok kavram Amerika'da çok farklı. Bu anlamda,
yeni bir çevreye girdiğinizde, kendinizi şaşkın, gergin ve hayal
kırıklığına uğramış hissetmeniz doğaldır. Bu nedenlerin sonucunda
yaşanan kültür şoku birçok değişik şekilde ortaya çıkabiliyor. Bu konuda
hiç hesaba katmadığınız birçok küçük detay hayatınızı cehenneme
çevirebiliyor. İşte size birkaç örnek:
" Amerika'da mesafeler mil ile tarifler ise yönler ile yapılır.
Türkiye'de hiç alışık olmadığımız "kuzeye 10 mil gittikten sonra
kuzeybatıya doğru … mil" tariflerinin içinden çıkmak başlı başına bir
sorun olabilir.
" Bazı büyük şehirler hariç toplu taşımacılık neredeyse hiç kullanılmaz.
Mesafeler çok olduğu için yürüyerek veya bisikletle bir yere ulaşmak
yine oldukça güçtür, araba Amerikalıların hayatında önemli bir yer
tutar, tabii ziyaretçilerin de…
" Amerika'da yollar geniş ve çoğunlukla müsait olmasına rağmen sürat
sınırlarına titizlikle uymak çok önemlidir. Sizinle aynı yolda üst hız
sınırında gitmekte olan polis arabasının yanından hızla geçmeniz bile
başınızın belaya girmesi için yeterli olabilir.
" Polis kontrolü veya durdurması gibi bir durumda Türkiye'deki gibi
arabanızdan çıkarak polise doğru yürümeye kalkarsanız polis tarafından
vurulma riskiniz bile mevcut olabilir. Amerika'da polis aksini söyleyene
kadar aracınızın içinde kalmanız, ellerinizi görünür şekilde
direksiyonun üzerinde tutmanız gereklidir.
" Birçok toplu kullanım alanında (alışveriş merkezi v.b.) yan yana
geleceğiniz, sıraya gireceğiniz anda kişisel alan konusunda ciddi
sorunlar yaşayabilirsiniz. Türkiye'de birinin çok yakınından bile
geçseniz sorun olmazken Amerika'da bu çok başka bir tepkiye yol
açabilir. Karşınızdakinin neye bu kadar sinirlendiğini
anlamayabilirsiniz.
Bu ve benzeri birçok ufak tefek sorun gittikçe büyüyebilir, ilaveten
ailenizden ve arkadaşlarınızdan uzak kalmanızdan ötürü özlem
duyabilirsiniz. İnsanların size çocuk muamelesi yaptığını
düşünebilirsiniz. İngilizce'nizi ve davranışlarınızı anlatma ve aynı
şekilde karşınızdaki insanı anlama sıkıntısı çekebilirsiniz. Hatta,
neden evinizi ve ülkenizi bıraktığınızı ve okumak için Amerika'ya
geldiğinizi sorgulayarak pişmanlık duyabilirsiniz. Kültür şoku, bunu
yaşayan kişiler için genellikle çok yorucu bir dönem olabilir. Ama yeni
bir kültürü gözlemleyerek ve sorular sorarak bu dönemi heyecanlı bir
hale de getirebilirsiniz. Unutmamak gerekir ki, kültür şoku yeni bir
yaşam biçimine verilen geçici bir tepkidir. Ve yeni bir kültüre uyum
sağlama sürecinden sonra kendinizi daha iyi hissedebilirsiniz.
Kültür Şokunun Belirtileri
Amerika'ya gelen her yabancı öğrenci değişik şekil ve boyutlarda olmakla
beraber kültür şoku yaşayacaktır. Bazı insanlar kültür şokundan daha
fazla etkilenebilirler. Kültür şokunun belirtileri aşağıdaki gibi
olabilir:
FİZİKSEL BELİRTİLER
Düzensiz uyku
Gereğinden fazla yemek yeme
Yemek yiyememe
Baş ağrıları
Karın ağrıları
Gerginlik
DUYGUSAL BELİRTİLER
Özlem
Yalnızlık ve sıkıntı
Endişe ve ağlama
Anti-sosyallik
Diğer insanlara aşırı bağımlılık
Yeni kültüre karşı sinir ve düşmanlık
Yeni davranış ve düşünce şekillerine karşı isyan
Kültür Şokunun Atlatmanın Yolları
Kültür şoku zor bir dönem olmanın yanı sıra, geçici bir süreçtir. Bu
süreci daha kolay atlatmak için aşağıdaki ipuçlarına bakarsak, şunları
görüyoruz:
1. Sözlü ve
bedensel iletişim yollarını iyi gözlemleyin.
2. Soru
sormaktan çekinmeyin. Anlamadığınız herhangi bir şey olduğunda açıklama
isteyin. Anlaşılmadığınız zamanlarda sorduğunuz sorunun şeklini
değiştirmek, söylediğiniz cümlenin anlamını kontrol etmek, ya da
söylediklerinizi tekrar etmek durumunda kalabilirsiniz.
3.
Beklentilerinizi tartın. Amerika'daki yeni yaşamınıza ve okulunuza olan
tepkileriniz beklentilerinizden kaynaklanıyor olabilir. Herhangi bir şey
hakkında şaşkın ya da hayal kırıklığına uğramış hissettiğinizde
kendinize beklentilerinizin yerinde olup olmadığını sorun.
Beklentilerinizin yersiz ya da yanlış olduğunu fark etmeniz durumunda
tatminsizliğiniz azalacaktır.
4. Çevrenizdeki
insanlara önyargıyla yaklaşmayın. Yeni gelenek, fikir ve yaşam
biçimlerini iyi-kötü, doğru-yanlış olarak değil, sadece sizin alışmış
olduğunuz kültürden "farklı" olarak değerlendirin. Olaylara farklı
açılardan bakmaya çalışın.
5. Açık
fikirli, meraklı ve esnek olun. Yeni şeyler deneyin. İçinde bulunduğunuz
ortamdaki değişik insan ve kültürlerden öğrenmeye çalışın. Ne kadar çok
keşfederseniz o kadar öğrenirsiniz.
6. Espritüel
olun. Yeni bir kültürü keşfederken hata yapmanız çok doğaldır. Kendinize
gülebilirseniz çok daha iyi ve rahat hissedersiniz. Hatalarınız hakkında
esnek olabilirseniz diğer insanlar size daha arkadaşça yaklaşırlar.
7. Faal olun ve
kendinize amaçlar belirleyin. Yabancı bir ülkede okumanın en önemli
avantajları yeni ilişkiler kurmak, yeni yerler gezmek ve yeni tecrübeler
edinmektir. Evde oturarak bir şeylerin olmasını beklemeyin. Bir öğrenci
kulübüne, spor takımına üye olun. Okulunuzdaki uluslararası öğrenciler
organizasyonuna katılın. Tecrübelerinizi geliştirdiğinizde çok şey
başarmış olacaksınız.
8. İnsan
ilişkilerinizi güçlendirin; yeni arkadaşlıklar kurarak çevre edinin.
Mutlu anlar kadar, zor kararlar ve durumlar da paylaşılmalıdır. Aileniz
ve arkadaşlarınız uzakta olduğu için zor zamanlarınızda arayabileceğiniz
arkadaşlar edinmeniz önemlidir. Aksi takdirde kendinizi yalnız ve
bunalımda hissedebilirsiniz. Zor zamanlarda başvurabileceğiniz kişiler
diğer (özellikle sizinle aynı ülkeden olan) öğrenciler, herhangi bir
öğretim üyesi, akademik danışmanınız, ilgi duyduğunuz öğrenci kulübünün
üyeleri, yabancı öğrencilerle ilgilenen ofis üyeleri ve hatta komşunuz
olabilir.
9.
"Amerikanlaşmak" ya da kendi kültürel kimliğinize sıkı sıkıya bağlı
kalmak ve iki kültür arasındaki dengeyi sağlamak söz konusu olduğunda
yapılacak en doğru hareket, yeni kültüre ne karşı çıkmanız ne de teslim
olmanız olacaktır. Böylece, geçici bir süre için bulunduğunuz bu ülkede
rahat ve mutlu olabilirsiniz.
10.
Okulunuzdaki yabancı öğrencilerle ilgilenen ofisi ziyaret edin.
Danışmanınızla yapacağınız konuşmalar kültür şokuna pozitif ve sağlıklı
bir açıdan bakmanızı sağlayacaktır. Sizden önce bu evrelerden geçmiş
olan binlerce öğrencinin nasıl başardığını öğrenin.
11.
Tecrübelerinizden öğrenin. Yeni bir kültürde yaşamak hayatınızdaki en
önemli ve eğitici tecrübe olabilir.
Yeni Kültüre Uyum Evreleri
Yeni kültüre uyum sağlama süreci belirli duygusal aşamalar içerir.
Hayattaki birçok tecrübe gibi, bu sürecin de iyi ve kötü evreleri
vardır. Bunların yaşamakta olduğunuz sürecin doğal bir parçası olduğunu
anlamak uyum sağlamanızı kolaylaştıracaktır.
Ülkenizi bırakarak yeni bir kültürde yaşamaya başlamak çok fazla güç ve
sabır gerektiren zor bir süreçtir. Aynı zamanda gelişmenizi ve
öğrenmenizi, çevrenizdeki insanlara daha toleranslı yaklaşmanızı ve
kendinizi daha yakından tanımanızı sağlayan bir fırsattır. Yeni bir
kültürde yaşamayı yavaş yavaş, deneyerek, hatalar yaparak, etrafınızdaki
insanların davranışlarını inceleyerek öğreneceksiniz. Hatalarınızdan
ders alacak ve bir süre sonra yeni çevrenizde kendinizi daha rahat
hissedeceksiniz.
|
